İşçinin Haklı Nedenle Derhal Fesih Hakkı

AS-FA Hukuk Bürosu olarak bu yazımızda işçinin iş sözleşmesini haklı nedenle feshetmesini anlattık. Aktardığımız bilgi ve görüşler, hem işçilere hem de işverenlere bir kaynak teşkil etmekle birlikte yol gösterme amaçlıdır. AS-FA Hukuk Bürosu olarak danışanlara,hak kayıplarının yaşanmaması amacıyla, alanında uzman avukatlardan hukuki danışmanlık ve avukatlık hizmeti almalarını öneriyoruz.

Bu yazı Avukat Ufuk ALABUCAK tarafından kaleme alınmıştır.

Haklı Fesih Nedir?

İşçi ve işveren arasındaki iş ilişkisinin bazı hallerde sürdürülmesi mümkün olmayabilir.Bu hallerde işçi ve işveren arasında iş akdi sonlandırılabilir. İş mevzuatına göre iş akdini sonlandıran 3 ana neden olabilir: sözleşmeyi işçi feshedebilir, işveren feshedebilir ya da sözleşme kendiliğinden sona erebilir. İşçi ve işverenin artık bir arada çalışamayacakları bazı durumlar ise “haklı nedenle derhal fesih” olarak kanunla belirtilir.

İş sözleşmeleri belirli süreli veya belirsiz süreli olabilir. Belirli süreli iş sözleşmelerinde, derhal fesih sebepleri yoksa işçi de işveren de iş akdini sona erdiremez. İşçi haklı sebeple fesih yetkisi olmadan iş sözleşmesini sona erdirmişse, işverene karşı yükümlülüklerini ve borçlarını yerine getirmek zorundadır. Ancak haklı nedenle fesih sebeplerinin varlığı halinde iş sözleşmesi (akdi) derhal sonlandırılabilir. İşçinin iş akdini haklı nedenle feshedebilmesine ilişkin hususlar 4857 sayılı İş Kanunu’nun 24. maddesinde düzenlenmiştir. İş Kanununun 24. Maddesinde sayılan hallerden herhangi biri mevcut ise, işçi ile işveren arasında yapılan sözleşmenin belirli veya belirsiz süreli iş sözleşmesi olması önem arz etmez. İşçi, iş sözleşmesini herhangi bir bildirim süresine uymaksızın haklı nedenle derhal feshedebilir.

İş akdinin feshi hakkında daha detaylı bilgi edinmek için iş avukatı ya da işçi avukatı ile görüşmenizi öneririz. Haklı fesih nedenleri nelerdir, İşçinin haklı nedenle feshi nasıl yapılır, haklı nedenle fesihte kıdem tazminatı alınır mı gibi konularda bilgi sahibi olmak önemlidir çünkü alacağınız tazminat ve ödeyeceğiniz bedeller açısından işten çıkmanın haklı olup olmadığını bilmek gerekir.

Haklı fesih sebepleri ve sonuçları İş Kanunu’nda düzenlenmiş olup kıdem tazminatı, ihbar tazminatı ve işçi alacakları hüküm altına alınmıştır.

Haklı Fesih Sebepleri

Haklı fesih gerekçeleri İş Kanunu’nda açık bir şekilde belirtilmiştir. Kanunda belirtilmiş haklı fesih sebeplerinin varlığı halinde işçi, iş sözleşmesini süresinden önce ya da bildirim süresine uymadan fesih edebilir.Bu durumda işçi tek taraflı olarak iş sözleşmesini sonlandırabileceği gibi, işverene karşı ödemek zorunda olduğu para ya da yapmak zorunda olduğu herhangi bir yükümlülük yoktur. İşçinin işten çıkış nedeninin “haklı neden” kabul edilebilmesi için, mutlaka kanunda sayılan nedenlerden biri ile ilişkilendirilmiş olması gerekir.

İşçinin haklı nedenle derhal fesih hakkı İş Kanunu madde 24’te düzenlenmiştir.

İşçinin haklı nedenle derhal fesih hakkı

Madde 24 – Süresi belirli olsun veya olmasın işçi, aşağıda yazılı hallerde iş sözleşmesini sürenin bitiminden önce veya bildirim süresini beklemeksizin feshedebilir:

I) Sağlık Sebepleri

a) İş sözleşmesinin konusu olan işin yapılması işin niteliğinden doğan bir sebeple işçinin sağlığı veya yaşayışı için tehlikeli olursa,

b) İşçinin sürekli olarak yakından ve doğrudan buluşup görüştüğü işveren yahut başka bir işçi bulaşıcı veya işçinin işi ile bağdaşmayan bir hastalığa tutulursa.

II. Ahlak ve iyiniyet kurallarına uymayan haller ve benzerleri:

a) İşveren iş sözleşmesi yapıldığı sırada bu sözleşmenin esaslı noktalarından biri hakkında yanlış vasıflar veya şartlar göstermek yahut gerçeğe uygun olmayan bilgiler vermek veya sözler söylemek suretiyle işçiyi yanıltırsa.

b) İşveren işçinin veya ailesi üyelerinden birinin şeref ve namusuna dokunacak şekilde sözler söyler, davranışlarda bulunursa veya işçiye cinsel tacizde bulunursa.

c) İşveren işçiye veya ailesi üyelerinden birine karşı sataşmada bulunur veya gözdağı verirse, yahut işçiyi veya ailesi üyelerinden birini kanuna karşı davranışa özendirir, kışkırtır, sürükler, yahut işçiye ve ailesi üyelerinden birine karşı hapsi gerektiren bir suç işlerse yahut işçi hakkında şeref ve haysiyet kırıcı asılsız ağır isnad veya ithamlarda bulunursa.

d) İşçinin diğer bir işçi veya üçüncü kişiler tarafından işyerinde cinsel tacize uğraması ve bu durumu işverene bildirmesine rağmen gerekli önlemler alınmazsa.

e) İşveren tarafından işçinin ücreti kanun hükümleri veya sözleşme şartlarına uygun olarak hesap edilmez veya ödenmezse,

f) Ücretin parça başına veya iş tutarı üzerinden ödenmesi kararlaştırılıp da işveren tarafından işçiye yapabileceği sayı ve tutardan az iş verildiği hallerde, aradaki ücret farkı zaman esasına göre ödenerek işçinin eksik aldığı ücret karşılanmazsa, yahut çalışma şartları uygulanmazsa.

III. Zorlayıcı sebepler: İşçinin çalıştığı işyerinde bir haftadan fazla süre ile işin durmasını gerektirecek zorlayıcı sebepler ortaya çıkarsa.

Haklı Neden ile Feshin Kulanım Süresi

İşçinin derhal fesih hakkında fesih hakkını kullanma süresi İş Kanunu madde 24/2 fıkrasında, ahlak ve iyi niyet kurallarına uymayan hallerde özel olarak düzenlenmiştir. İş sözleşmesi işçi tarafından ahlak ve iyi niyet kurallarına uymayan haller ve benzerleri nedeniyle sonlandırılacak ise, haklı feshe gerekçe oluşturacak sebebin öğrenildiği tarih itibariyle altı gün içerisinde feshin gerçekleştirilmesi gerekmektedir. Altı günlük süre hak düşürücü niteliktedir. Bu süre geçtikten sonra yapılan fesihler geçersiz sayılacaktır.

Sağlık sebepleri veya zorlayıcı sebepler bakımından kanun koyucu herhangi bir süre koşuluna yer vermemiştir.

Haklı Fesih Sonuçları

Haklı feshin en önemli sonucu işçinin kıdem tazminatına hak kazanması noktasında karşımıza çıkmaktadır. Haklı sebeple iş sözleşmesini fesheden işçi, fesihten ötürü zarara uğradığını iddia ediyorsa bu durumda genel hükümlere dayanarak tazminat talep edebilir.

Haklı Sebeple Derhal Fesihte İşsizlik Ödeneği Alabilir Miyim? 4447 sayılı İşsizlik Sigortası Kanunu madde 48’e göre sigortalı olan işsizlere belli bir miktar ödeme yapılır. İşsizlik ödeneğinden 51-b maddesine göre “iş sözleşmesi işçi tarafından haklı nedenle fesih edilmişse” şartını taşıyan işçi faydalanabilir.

Haklı Sebeple Derhal Fesihte Kıdem Tazminatı Hakkım Var Mı? Kıdem tazminatı kazanma hakkı istihdamın 1 yılı doldurmasıyla başlar. İşçiye her 1 yıllık çalışması için kıdem tazminatı ödenir.Haklı sebeple derhal fesih durumunda kanunda belirtilen 3 başlıktan birine dayanarak iş sözleşmesi fesih edilirse bu durumda işçi kıdem tazminatına hak kazanır. İş yerinde çalıştığı süre göz önünde bulundurularak ona göre hesaplama yapılacaktır.